De stad van morgen!

De transitie naar elektrisch vervoer gaat verder dan de snelweg. In deze aflevering van de podcastserie “De weg naar Elektrisch – Powered by Scania” draait alles om zero-emissie stadslogistiek: hoe ziet de toekomst van onze binnensteden eruit als stil, schoon en efficiënt transport de norm wordt?

Presentator Mark Wijsman gaat in gesprek met twee ervaringsdeskundigen:

• Walther Ploos van Amstel – bedrijfseconoom, lector logistiek aan de Hogeschool van Amsterdam en specialist op het gebied van stedelijke logistiek.
  
  
• Bob Brocks – assetmanager en wagenparkbeheerder bij het Brabants Afval Team (BAT) van de gemeente Tilburg, één van de koplopers in elektrische afvalinzameling.

Samen laten zij zien hoe gemeenten, vervoerders en fabrikanten werken aan een duurzame toekomst waarin zero emissie meer is dan techniek – het is een complete herziening van hoe we de stad bevoorraden.

Tilburg is één van de gemeenten die vooroploopt in de overgang naar elektrisch rijden binnen de stad. Vanaf 1 januari 2025 gelden in Nederland zero-emissiezones voor stadslogistiek, en Tilburg bereidt zich daar al jaren op voor. Bob Brocks vertelt:

“Ons doel is om in 2025 al het afval in de binnenstad volledig elektrisch in te zamelen. Dat lukt nog niet helemaal, maar we zitten er dichtbij.”

Van de 18 benodigde voertuigen rijden er inmiddels vijf volledig elektrisch. De rest volgt de komende jaren. Het Brabants Afval Team is al in 2018 gestart met het opstellen van een stappenplan en werkte toen al met marktpartijen aan elektrische voertuigen. Brocks: “Alle fabrikanten zeiden toen: voor 2025 hebben wij een elektrische vrachtwagen. En dat klopt – de eerste rijdt nu al meer dan een jaar.”

Volgens Walther Ploos van Amstel is elektrisch rijden in de stad geen optie, maar een noodzaak. “We moeten in 2050 net zero zijn. Dat lukt alleen met elektrisch rijden. Biodiesel of HVO is geen oplossing; elektrisch is op dit moment de meest betaalbare en efficiënte optie.”

Voor stadslogistiek en regionaal vervoer is batterij-elektrisch de logische keuze. Waterstof zal later een rol krijgen voor de langere afstanden, maar de komende decennia wordt elektrisch vervoer de norm in de stad.

Brocks ziet elektrificatie als een grote kans – maar ook als een proces met hobbels:

• Kans: schonere lucht, minder geluid, gezondere leefomgeving.
• Uitdaging: voertuigen op tijd geleverd krijgen en betrouwbaar inzetten in de praktijk.
  

“Elke nieuwe vrachtwagen is een bundel techniek,” zegt Brocks. “Er zijn altijd aanloopproblemen, maar het mooie is: de stilte van elektrische voertuigen zorgt zelfs voor nieuwe inzichten.

Chauffeurs horen dingen die ze vroeger niet hoorden.”

Walther vult aan: de echte kans ligt in samenwerking in de keten. “Transporteurs moeten niet alleen denken aan hun eigen ritten, maar samen met hun opdrachtgevers en leveranciers kijken hoe de hele keten CO₂-neutraal kan worden.”

Toch waarschuwen beide gasten voor de ongelijkheid in de transitie. Ploos van Amstel benadrukt dat 80% van de Nederlandse transportbedrijven minder dan vijf vrachtwagens heeft. “Die kleine ondernemers hebben een achterstand: ze hebben minder toegang tot financiering, vastgoed en energiecontracten. Daardoor betalen ze soms tien keer zoveel voor stroom als grote bedrijven.”

Hij noemt dat een structureel risico: “We moeten voorkomen dat verduurzaming alleen haalbaar is voor de grote spelers. Anders krijgen we marktverstoring.”

De gemeente Tilburg laat zien hoe het ook kan. Door samen te werken met buurbedrijven deelt het Brabants Afval Team de stroomaansluiting met vervoerder Arriva. “We gebruiken elkaars laadcapaciteit op verschillende momenten van de dag,” zegt Brocks. “Dat is de eerste samenwerking in Nederland die op deze manier is opgezet.”

Daarnaast heeft Tilburg een groeimodel opgezet: tot 2032 worden alle 55 voertuigen gefaseerd vervangen door elektrische exemplaren, geïntegreerd in de normale vervangingscyclus. Zo blijft de investering beheersbaar.

Een essentieel onderdeel van het succes is het betrekken van de chauffeurs. Brocks legt uit:

“De chauffeurs rijden er elke dag mee, niet ik. Zij moeten zich prettig voelen in de truck. Daarom betrekken we ze vanaf dag één bij de aanschaf en geven we trainingen in regeneratief rijden.”

Het verschil in rijstijl maakt bij elektrische voertuigen enorme impact op het energieverbruik. Ploos van Amstel: “Een slechte chauffeur in een elektrische truck kan twee keer zoveel energie gebruiken als een goede chauffeur. Rijstijlbegeleiding wordt cruciaal.”

Tilburg koos er bewust voor om niet te wachten tot de technologie ‘volwassen’ zou zijn. Brocks: “De batterijen verbeteren elk jaar, maar onze voertuigen doen wat ze moeten doen. Wachten heeft geen zin – wij zijn early adopters. Door te beginnen helpen we de hele sector vooruit.”

De keuze betaalt zich uit: de elektrische inzamelwagens halen hun routes, laden tijdens pauzes bij, en inspireren andere gemeenten om te volgen.

Ploos van Amstel kijkt verder dan uitstoot. “Zero emissie is belangrijk, maar het lost niet alles op. De stad wordt voller. We moeten ook naar zero impact-logistiek: minder voertuigen, veiliger verkeer en efficiëntere inzet van ruimte.”

Hij schetst een toekomst waarin logistiek slimmer georganiseerd wordt met bundeling, bouw- en stadshubs, en gedeelde infrastructuur. “De volgende stap is niet nóg een elektrische vrachtwagen, maar een beter systeem.”

Tilburg loopt hierin al voorop. Met het initiatief Green Collective bundelen afvalinzamelaars hun ritten: in plaats van drie vrachtwagens van verschillende bedrijven, rijdt er nog maar één door de straat. Dankzij slimme technologie wordt elke container gewogen en automatisch toegewezen aan de juiste partij.

“We delen data en logistiek,” zegt Brocks. “Dat scheelt kilometers, energie en CO₂. En het maakt afvalinzameling onderdeel van de circulaire economie.”

Voor Brocks is het antwoord duidelijk: “Als alle voertuigen zero emissie zijn en hun werk doen zoals bedoeld – dan zijn we klaar.”

Ploos van Amstel vult aan: “De transitie is pas geslaagd als klanten tevreden zijn, logistiek efficiënt blijft én het betaalbaar is voor ondernemers. Duurzaamheid moet samengaan met een eerlijke ondernemerspraktijk.”

Op een vraag van kijkers noemen de gasten de belangrijkste kenmerken:

●     Voldoende actieradius en betrouwbare batterijcapaciteit.

●     Snellaadmogelijkheden en slimme laadsystemen.

●     Veiligheid in de stad: goed zicht, 360°-camera’s, directe vision.

●     Acceptabel laadvermogen, ondanks batterijgewicht.

●     Gebruiksgemak en comfort voor de chauffeur.

Volgens Ploos van Amstel is de overstap naar elektrisch geen “simpele vervanging”, maar een volledig nieuw proces: laden, plannen, verzekeren, trainen en samenwerken met energiepartners. “Elektrificatie is geen modified rebuy, het is een new task.”

Scania-expert Jerry Broertjes stelde de vraag: wat is de grootste kans die deze wetgeving biedt?

Ploos van Amstel: “De zero-emissiezones zijn een wake-upcall. Ze zorgen voor aanbod van voertuigen en vraag in de markt. Ondernemers die vooruit willen, wachten niet op regels – ze zijn al bezig.”

Volgens Bob Brocks versnellen ook Europese maatregelen de overgang: CO₂-beprijzing, strengere emissienormen (Euro 7) en hogere biobrandstofverplichtingen maken diesel structureel duurder. “Alles wijst dezelfde kant op: elektrificering versnelt alleen maar.”

• Bob Brocks: “Een volledig groene stad in 2032, waarin al onze voertuigen elektrisch rijden.”
  
  
• Walther Ploos van Amstel: “De innovatie van logistieke bedrijven die zero impact mogelijk maakt – daar kijk ik het meest naar uit.”

De stad van de toekomst is schoon, stil en slim georganiseerd. Zero emissie is pas het begin.

In de volgende aflevering van “De weg naar Elektrisch – Powered by Scania” staat hernieuwde samenwerking binnen de elektrificatieketen centraal. Hoe kunnen fabrikanten, gemeenten en transporteurs de handen ineenslaan om de overgang te versnellen? Bekijk de E-Mobility Hub van Scania voor alle afleveringen.