Het begin van de weg naar elektrisch vervoer

De omslag naar zero-emissie vervoer is geen theoretisch toekomstplan meer. Voor fabrikanten, overheid én transportondernemers is het inmiddels een praktische opgave: hoe ga je van een bewezen dieselplatform naar een elektrische vloot die betaalbaar is, inzetbaar is en past binnen de netcapaciteit?

In de podcastreeks “De weg naar elektrisch – powered by Scania” gaan we stap voor stap door die transitie heen. In deze eerste aflevering – en in dit artikel – zoomen we in op het begin: waar start je, wie heb je nodig en welke keuzes kun je niet langer uitstellen?

Aan tafel zaten:

• Sacha Boedijn, sectormanager personenauto’s, lichte en zware bedrijfsvoertuigen bij de RAI Vereniging – spreekbuis van alles op wielen.
  
  
• Bas van der Zande, directeur E-Mobility Benelux bij Scania – verantwoordelijk voor de elektrificatiepropositie en de uitrol daarvan bij klanten.
   

Hun gezamenlijke boodschap: de richting staat vast, maar je moet wél nu beginnen.

Beide gesprekspartners antwoorden zonder aarzeling “ja” op de vraag: zijn elektrische vrachtwagens de toekomst van het transport?

Niet omdat andere oplossingen verdwijnen, maar omdat zero emissie het einddoel is.

• De maatschappelijke druk om emissies te verlagen is vele malen groter dan tien jaar geleden.
  
  
• De Europese doelen voor CO₂-reductie bij zware voertuigen zijn aangescherpt; fabrikanten krijgen daadwerkelijk boetes als ze die niet halen.
  
  
• Elektrificatie is vandaag de best beschikbare zero-emissie-technologie voor veel inzetvormen.
  
  
• Tegelijk blijft het “én-én”: ook waterstof en duurzame brandstoffen houden een rol, o.a. voor inzet met lange afstanden of bij netcongestie.
  
  

Boedijn benadrukt dat de RAI daarom altijd zegt: “Zet alle technologieën in, want we hebben ze allemaal nodig.” Bas vult aan: “De opdracht is zero emissie. Vandaag kun je dat met elektrisch, daarna komt waterstof.”

Elektrificatie voelt voor veel transporteurs als één groot pakket uitdagingen: laadinfrastructuur, stroomprijs, financiering, subsidies, voertuigprijs, range.

In de podcast draaien ze dat om: elektrificatie ís een kans, met beheersbare hobbels.

●     Kans, omdat klanten steeds vaker om duurzame kilometers vragen.

●     Kans, omdat overheden aanschaf ondersteunen met regelingen (zoals AanZET).

●     Kans, omdat fabrikanten innovatie nu versneld naar de markt brengen.

Maar: “In elke transitie zitten hobbels – dat is iets anders dan blokkades,” zegt Boedijn.

Die hobbels zitten vooral in:

●     Randvoorwaarden: is er voldoende laad- en netcapaciteit?

●     Financierbaarheid: blijft elektrisch betaalbaar zonder subsidie?

●     Voorspelbaar beleid: kunnen ondernemers investeringen over meerdere jaren uitzetten?

Zolang die drie goed zijn ingericht, is de rest uitvoerbaar.

Een belangrijk punt van Bas: je kunt in deze fase niet ‘even een jaar wachten’ op nóg meer range of nóg lagere prijzen. Daar zijn drie redenen voor:

1. Je mist leerjaren. Wie nu instapt, bouwt operationele ervaring op (laden, routeplanning, energiemanagement).
   
   
2. De techniek loopt toch door. Over tien jaar ziet de wereld er wéér anders uit – dus als je blijft wachten, begin je nooit.
   
   
3. Klanten en opdrachtgevers bewegen nu. Wie nu ervaring kan tonen, heeft straks een commercieel voordeel.
   
   

Zijn advies aan klanten is daarom dezelfde als binnen Scania zelf: begin klein, begin gericht, maar begin nu.

Interessant in dit gesprek is de nuancering van Boedijn: Nederland wíl koploper zijn, maar dat maakt het voor truckfabrikanten niet altijd eenvoudiger.

 Trucks rijden niet binnen één landsgrens; beleid moet daarom Europees gelijk oplopen.

Haar oproep richting overheid:

• Zet scherpe doelen – daar is de sector niet tegen.
  
  
• Maar koppel er geen nationale extra’s aan die het speelveld verstoren.
  
  
• En zorg voor langjarig voorspelbaar beleid, zodat fabrikanten productie kunnen opschalen en transporteurs investeringen durven doen.
  
  

Dat sluit aan op wat Scania op zijn E-Mobility Hub ook uitdraagt: elektrificatie lukt alleen als voertuig, laadinfrastructuur, financiering en beleid in dezelfde richting bewegen.

De grootste zorg die zowel RAI als Scania hoort bij transporteurs: “Kan ik straks wel laden?”

Dat is terecht.

●     Voor de Europese doelstelling (o.a. 45% zero-emissie nieuwverkoop in 2030) zijn tienduizenden publieke laadpunten voor zwaar vervoer nodig, plus waterstoftankpunten.

●     De huidige uitrol loopt achter op die ambitie.

●     OEM’s krijgen boetes als ze hun CO₂-doelen niet halen, maar voor netbeheerders en lidstaten zijn de prikkels minder hard – dat voelt in de keten scheef.

Omdat de markt niet wil wachten, zie je dat fabrikanten het gat zelf deels dichten.

Bas noemt dat Scania al zelf laadoplossingen via het dealernetwerk aanbiedt: laadpalen en infrastructuur op klantlocatie, zodat het voertuig meteen inzetbaar is.

Dat past precies in het idee “wij leveren niet alleen een truck, maar een elektrische oplossing.”

Een andere terugkerende vraag van transporteurs: “Krijg ik de businesscase wel rond?”

Vandaag is een elektrische truck vaak nog duurder dan een diesel. Dat komt o.a. doordat:

• batterij en aandrijflijn nog niet op echt massavolume zitten,
• er nog veel maatwerk is per toepassing,
• je óók moet investeren in laadinfrastructuur.
  
  

Daarom zijn regelingen zoals AanZET in Nederland zo snel leeg: de markt wil wel, maar heeft tijdelijk steun nodig.

 Boedijn zegt het heel helder: “Zolang elektrisch duurder is, moet de overheid tijdelijk blijven ondersteunen.”

En Bas vult aan: bij klanten die zélf duurzame doelen hebben (Science Based Targets, ketenafspraken) zie je dat ze soms ook zonder subsidie investeren – maar dan is de ingekochte stroomprijs vaak het winnende verschil.

Daarom zie je binnen grotere vervoerders nieuwe rollen ontstaan, zoals de energiemanager: iemand die structureel op zoek gaat naar de goedkoopste kWh voor de vloot.

 Dat is letterlijk bepalend voor de TCO van elektrisch rijden.

Een mooi onderdeel van het gesprek is dat juist concurrerende truckmerken in Europa samen investeren in laadnetwerken langs de grote corridors.

 Bas noemt daar het voorbeeld van een gezamenlijke organisatie waarin meerdere OEM’s honderden miljoenen investeren om zwaar vervoer onderweg te kunnen laden.

Dat laat twee dingen zien:

1. De sector neemt zelf verantwoordelijkheid voor de transitie.
   
   
2. Iedereen begrijpt: niemand wint als de klant niet kan laden.
   
   

Het is precies de mentaliteit die Scania ook op de E-Mobility Hub laat zien: elektrificatie is geen productlancering, maar een ketenproject.

Scania stelde in de podcast een tegenvraag aan Sacha: “Wat verwacht u van een truckproducent in deze transitie?”

Haar antwoord is bruikbaar als checklijst voor ieder artikel in jouw serie:

1. Lever wat de klant vraagt – passend bij de inzet.
   
   
2. Lever wat de maatschappij vraagt – passend bij klimaatdoelen.
   
   
3. Blijf innoveren – niet wachten op beleid, maar oplossingen brengen.
   
   
4. Laat ruimte voor meerdere technologieën – dus niet alleen BEV, ook waterstof en bio.
   
   
5. Werk samen met overheid en branche aan realistische randvoorwaarden.
   
   

Dat is eigenlijk precies wat je in deze serie wilt laten terugkomen.

RAI ziet in de cijfers dat Nederland al uit de startblokken is: het aandeel elektrische trucks is nog laag, maar het groeitempo (bijv. vertienvoudiging t.o.v. 2022) laat zien dat de markt beweegt.

Toch waarschuwt Boedijn voor het “halverwege de bult stilstaan”: als subsidies onvoorspelbaar worden of de laadinfrastructuur te traag groeit, kan de markt weer terugvallen.

Daarom is het nu zó belangrijk om de eerste positieve ervaringen van vervoerders zichtbaar te maken.