Klaar voor elektrisch?

Elektrische vrachtwagens zijn geen verre toekomstmuziek meer. Opslaglocaties en distributiecentra veranderen razendsnel in slimme energiehubs waar logistiek, data en stroom samenkomen. In deze aflevering van “De weg naar Elektrisch” schuiven Svetlana Nikolayonok (Business Developer Energy bij WDP) en Peter Pauwels (General Manager bij Zenobe) aan om te praten over de logistieke hub van de toekomst.

Hun boodschap is duidelijk: wie nu begint met testen, meten en slim ontwerpen, bouwt een structureel concurrentievoordeel op.

Het klassieke beeld van een logistieke hal als grijze rechthoek is achterhaald. Moderne logistieke hubs worden ontworpen als duurzame, multifunctionele knooppunten:
• Architectonisch aantrekkelijk en beter ingepast in de omgeving
• Vol met zonnepanelen en slimme energiesystemen
• Voorbereid op grootschalig laden van elektrische trucks, bestelwagens en personenauto’s
• Vol sensoren en meetpunten om data te verzamelen over energie, laadbehoefte en gebruik

Svetlana benadrukt dat elke beslissing bij WDP vertrekt vanuit duurzaamheid: van materialen en isolatie tot de keuze voor zonnepanelen en energie­managementsystemen. Daarbij wordt het gebouw steeds vaker gezien als schakel in een groter ecosysteem, in plaats van als losse opslagdoos.

Beide gasten zijn het erover eens: elektrische trucks gaan een groot deel van het toekomstige wagenpark uitmaken. Niet per se 100%, maar wel een substantieel aandeel.

Peter geeft aan dat ze nu al 1.500 elektrische bussen in operatie hebben en dat de kosten per kilometer elke dag dalen. Dat is precies waar transporteurs gevoelig voor zijn: euro’s per kilometer.

Elektrificatie is daarmee niet alleen een duurzaamheidsvraagstuk, maar vooral een economisch vraagstuk. Hoe lager de kosten per kilometer, hoe groter het structurele voordeel ten opzichte van diesel.

Elektrificatie brengt onmiskenbaar uitdagingen mee:
• Hoge initiële investeringskosten in voertuigen en infrastructuur
• Onzekerheid over netcapaciteit en aansluitingen
• Complexere planning door laadtijden en laadsnelheden
• Snel veranderende technologie (batterijen, software, laadsystemen)

Toch zien zowel Peter als Svetlana het vooral als kans:
• Nieuwe businessmodellen rond energie en laadpleinen
• Mogelijkheid om als koploper een duurzaam concurrentievoordeel te bouwen
• Betere benutting van eigen zonne- en windenergie
• Een aantrekkelijkere, stillere en schonere werkomgeving voor chauffeurs en medewerkers

Bij de logistieke hub van de toekomst draait het niet meer alleen om vierkante meters opslag. De site wordt een energie- en dataplatform. Dat betekent:
• Daken maximaal benutten voor zonnepanelen
• Energieprofiel van het gebouw en de huurder integraal analyseren
• Al in het ontwerp rekening houden met toekomstige laadpleinen
• Energie­managementsystemen inzetten om vraag en aanbod te sturen
• Data gebruiken om slimmer te laden, te besparen en nieuwe inkomsten te creëren

“Data is the new oil” komt meerdere keren terug. Zonder data over verbruik, laadmomenten en pieken kun je simpelweg geen slimme keuzes maken.

Een belangrijk onderdeel in de hub van de toekomst zijn stationaire batterijen: BESS (Battery Energy Storage Systems). Die kunnen meerdere functies vervullen:
• Opslag van eigen zonne- of windenergie voor later gebruik (bijvoorbeeld ’s avonds trucks laden met overdag opgewekte stroom)
• Piekshaving: piekvermogens afvlakken zodat de benodigde netaansluiting lager kan blijven
• Ondersteuning van het net (onbalans, netdiensten) als extra inkomstenstroom

Peter geeft een praktisch beeld:
• Een 12-voet container vol batterijen kan ongeveer 5 à 6 trucks volledig opladen
• Op grote depots zijn meerdere containers nodig om echt impact te hebben
• Locatie en veiligheid (brand, afstand tot gebouwen) moeten nauwkeurig afgestemd worden met verzekeraar en brandweer

In de praktijk ziet Zenobe vooral combinaties: een batterij die én piekshaving doet én overschotten van hernieuwbare energie opslaat.

Een veelgehoorde zorg: “Elektrificatie is voor grote spelers. Hoe moet een kleine vervoerder dat betalen of organiseren?”

Peter en Svetlana noemen concrete quick wins:

1. Reken met TCO (Total Cost of Ownership). Niet alleen naar de aankoopprijs kijken, maar naar:
   - Afschrijving over meerdere jaren
   - Lagere energiekosten per kilometer
   - Lagere onderhoudskosten
   - Verzekering, belasting en toekomstige CO2-kosten (zoals ETS2)
   
   
2. Gebruik subsidies en steunregelingen
   - Regionale en nationale subsidies voor voertuigen en infrastructuur
   - Fiscale voordelen of versnelde afschrijving
   - Soms extra steun voor zero-emissie in stadslogistiek
   
   
3. Begin klein, maar begin wél
   - Start met 1–2 elektrische trucks op passende routes
   - Kies ritten met voorspelbare afstanden en voldoende laadtijd
   - Verzamel data over verbruik, laadtijden en kost per kilometer
   
   
4. Optimaliseer diesel als tussenstap
   - Chauffeurs trainen in zuinig rijden
   - Routes efficiënter plannen
   - Besparen op CO2-uitstoot en brandstof, ook vóór volledige elektrificatie
    

De rode draad: begin met een pilot, meet alles, leer en schaal daarna op.

Een veelgemaakte fout is alles los te bekijken: eerst een dak vol panelen, dan ergens later laadpalen, nog later een batterij.

Volgens Svetlana werkt dat niet.
Een toekomstbestendige hub vraagt om een integrale aanpak:
• Start bij de klant en de logistieke operatie (rijprofiel, laadtijden, aantal voertuigen)
• Dimensioneer zonnepanelen, laadpleinen en batterijen in samenhang
• Neem verzekeraar, netbeheerder en gemeente vroeg mee in het proces
• Voorzie ruimte, kabeltracés en funderingen voor toekomstige uitbreiding

Wat vandaag “innovatie” is, is morgen business as usual. Juist daarom is het belangrijk om gebouwen flexibel te ontwerpen.

Je kunt energie op twee manieren betrekken:
• Eigen hernieuwbare opwek (zonne- en eventueel windenergie)
• Inkoop van het net, vaak met uurtarieven die sterk schommelen

Peter gebruikt de Belpex-markt (uurtarieven elektriciteit) als voorbeeld:
• Laad je een truck ’s nachts vol bij lage prijzen, dan bespaar je aanzienlijk
• Laad je op het drukste moment rond 18:00 uur, dan betaal je fors meer

Een concreet rekenvoorbeeld:
• Verschil in laadmoment kan zo’n 15 euro per truck per laadbeurt schelen
• Omgerekend is dat al snel rond de 25 cent per kilometer verschil in energiekosten

Belangrijke hefboom is slim laden:
• Laden spreiden over de nacht in plaats van alles tegelijk in een uur
• Laadvermogen afstemmen op werkelijke behoefte en vertrektijd
• Waar mogelijk overdag bijladen als zonproductie hoog is

Wie data en planning combineert met slimme laadinfrastructuur, kan zijn kost per kilometer structureel lager krijgen dan de concurrent.

Niet ieder bedrijf kan of wil zelf een volledig laadplein financieren. Daar ontstaan kansen voor gedeelde modellen:
• Parkeigenaar (bijvoorbeeld WDP) investeert in zware aansluiting, laadpalen en EMS
• Meerdere logistieke gebruikers laden op dezelfde site
• Kleiner transportbedrijf kan aan een concurrerende prijs “hosted charging” afnemen
• Exploitant verdient aan energieverkoop en betere benutting van zijn infrastructuur

Svetlana noemt een concreet voorbeeld:
• Bij een project in Zellik zijn er twee snelladers aan de buitenzijde van het gebouw geplaatst
• Niet alleen voor de huurder, maar ook voor andere bedrijven in de omgeving
• Zo wordt de site een regionale hub voor laadinfrastructuur

Voor kleinere bedrijven kan dit hét verschil maken tussen wel of niet elektrisch rijden.

Netcongestie is een reële uitdaging, zeker in delen van Nederland. Maar volgens Peter is het vaak ook een kwestie van ontwerp en planning:

• Niet iedereen moet om 18:00 uur tegelijk snel laden
• Als je 10 trucks hebt en van 20:00 tot 6:00 uur de tijd, kun je met een relatief bescheiden aansluiting toch alles vol krijgen
• In de praktijk rijden trucks zelden elke dag op maximale afstand, waardoor ze niet altijd volledig leeg terugkomen

Voorbeelden uit de praktijk:
• Depots met 20 voertuigen die toch onder een 300 kVA-aansluiting blijven
• Sites waar 2 voertuigen prima uitkomen met een “huistuin-en-keuken” aansluiting van 80 kVA

Tools als de open data van netbeheerders (zoals Fluvius) helpen om vooraf inzicht te krijgen in capaciteit, kosten en wachttijden.

WDP is actief in de Benelux, Roemenië, Frankrijk en Duitsland. De observaties:
• Benelux loopt voorop in elektrificatie en publieke laadinfrastructuur
• Frankrijk en Duitsland volgen, maar hebben grotere afstanden en andere logistieke profielen
• Europese doelen zijn helder, maar ieder land vertaalt de regels op zijn eigen manier

Belangrijk voor bedrijven:
• Hou Europese ontwikkelingen (zoals ETS2 en CO2-normen) in de gaten
• Gebruik nationale subsidies en fiscale regelingen slim
• Verwacht dat regelgeving de komende jaren steeds sterker richting zero-emissie stuurt

Een cruciale schakel in de logistieke hub van de toekomst blijft de chauffeur:
• Rijstijl heeft direct effect op verbruik en bereik
• Elektrisch rijden is comfortabeler, stiller en vaak geliefd als mensen het eenmaal geprobeerd hebben
• Goede training en begeleiding zijn nodig om optimaal met het nieuwe materieel om te gaan

Svetlana merkt dat er nog veel scepsis is op de werkvloer, maar ook dat weerstand vaak omslaat in enthousiasme zodra mensen een elektrische truck in de praktijk ervaren.

De kernboodschap van beide gasten:
• Begin nu, ook al is het kleinschalig
• Ontwerp je logistieke hub integraal (gebouw, energie, laadpleinen, data)
• Gebruik data om slimmer te plannen, te laden en te investeren
• Zoek samenwerking met vastgoedeigenaren, energiepartners, netbeheerders en andere vervoerders
• Zie elektrificatie niet alleen als verplichting, maar vooral als kans om goedkoper, slimmer en aantrekkelijker te opereren

De logistieke hub van de toekomst is geen verre visie meer, maar iets waar je vandaag al de eerste stappen voor kunt zetten. Wie nu leert en experimenteert, staat straks vooraan als de elektrische revolutie in transport echt op volle snelheid komt.