Een eeuw van innovatie – Scania's nalatenschap in defensie
13 mei 2025
Scania heeft een trotse geschiedenis van meer dan een eeuw in het ondersteunen van landen bij het opbouwen van veerkrachtige defensiecapaciteiten. Hier is een tijdlijn van de belangrijkste mijlpalen en prestaties in deze reis.
Een tekening uit 1904 van een vrachtwagenchassis voor een 2,5-ton "gemotoriseerde goederenwagen" voor de Zweedse marinewerf in Karlskrona markeert het begin van Scania's lange traditie van het ontwikkelen van voertuigen en motoren voor defensiedoeleinden. Sindsdien heeft Scania niet alleen nauw samengewerkt met de Zweedse defensie, maar ook tal van andere landen ondersteund bij het versterken van hun defensiecapaciteiten.
Gedurende deze meer dan honderd jaar durende periode heeft Scania zich voor de defensiesector gericht op het ontwikkelen en leveren van oplossingen voor het transport van vracht, militaire eenheden en defensiesystemen – ontworpen om onder de meest uitdagende omstandigheden te opereren.
Sinds het begin van de jaren negentig heeft Scania ongeveer 10.000 voertuigen en 5.000 motoren geleverd voor defensiedoeleinden. Maar laten we terug in de tijd gaan en zien hoe het allemaal begon.
Tijdlijn van de nalatenschap van Scania op het gebied van defensie
Hier zijn belangrijke momenten uit onze 115-jarige traditie van het ondersteunen van landen bij het opbouwen van veerkrachtige verdedigingen.
- 1908: Eerste levering aan de Zweedse Defensie
- 1916: De AWD artillerie trekkend voertuig
- Jaren 30-40: bijdragen in de Tweede Wereldoorlog
- 1940: Uitbreidingsplannen
- 1943: Topjaar voor militaire orders:
- 1944: SKP m/42 pantserpersoneelsvoertuig
- 1944: SAV m/43 aanvalsartillerievoertuig
- 1954: De L71 Regent
- 1960-1962: LA82 "Miereneter"
- 1969: Fusie met de toonaangevende defensiegroep Saab
- 1975: Iconische terreinwagens
- 1981: Nieuwe bestellingen van de Zweedse Defensie
- 1986: Eerste NAVO-opdracht
- 1989: Gevechtsboot 90 (CB90)
- Jaren 90: Gevechtsvoertuig 90 (CV90)
- Jaren 2000: Baanbrekende levering aan de Nederlandse Defensie
- Jaren 2000: Grote leveringen aan de Franse Defensie
- 2010s: Scania CaRaPACE benzinetanker vrachtwagen
- 2017: Grootste defensieorder ooit:
- 2024: Baltische defensieovereenkomst
- 2025: Grootste defensieorder van de Zweedse strijdkrachten in de moderne tijd
1908: Eerste levering aan de Zweedse Defensie
Opgericht als Vagnfabriks Aktiebolaget i Södertelge (Vabis) in 1891, was de fabriek en werkplaats van Scania oorspronkelijk gericht op de productie van spoorwagens, bagagewagens, passagiersrijtuigen en paardentrams. Mogelijk geïnspireerd door een eerdere geslaagde aankoop van een Vabis-auto voor het militaire opperbevel in 1904, raakte het Zweedse leger geïnteresseerd, en de marinewerf in Karlskrona plaatste een bestelling voor een 2,5 ton zware "gemotoriseerde goederenwagen", die in 1908 werd geleverd. Dit was de vijfde vrachtwagen die Vabis ooit heeft gebouwd.
1916: De AWD artillerie trekkend voertuig
Al vroeg erkende het leger de voordelen van aandrijving op alle wielen voor transportmissies in moeilijk terrein. Daarom kreeg Scania van de Zweedse Legeradministratie de opdracht om een vierwielaangedreven, vierwielgestuurde artillerietrekkend voertuig te ontwikkelen en produceren, met stuurinrichting aan beide uiteinden. Het voertuig, bekend als de T-3, was in wezen een zeer zware vrachtwagen. Het voertuig woog zeven ton, beschikte over een motor van 70 pk en was uitgerust met een versnellingsbak met vier versnellingen.
Jaren 30-40: bijdragen in de Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerde Scania diverse militaire voertuigen voor het Zweedse leger, waaronder de Stridsvagn m/41 lichte tanks en het langdurig gebruikte gepantserde personeelsvoertuig SKP m/42 (zie hieronder). Deze periode markeerde een belangrijke bijdrage van Scania aan militaire logistiek en mobiliteit.
1940: Uitbreidingsplannen
Ondanks het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog besloot het bestuur van Scania-Vabis de uitbreidingsplannen door te voeren om de productie faciliteiten in Södertälje te verdubbelen. Opdrachten uit de civiele sector waren afgenomen naarmate de vijandelijkheden de Zweedse grenzen naderden. Aan de andere kant begonnen bestellingen binnen te stromen vanuit de militaire sector voor vrachtwagens en losse motoren. Het bedrijf breidde uit van 800 werknemers in 1939 naar 1.340 in 1945. De enorme vraag tijdens de oorlog naar efficiëntere militaire uitrusting stimuleerde een sterke groei binnen de technische ontwikkeling.
1943: Topjaar voor militaire orders:
Militaire orders bereikten hun hoogtepunt en waren goed voor 84 procent van de omzet en 98 procent van de winst van Scania. In deze periode was het bedrijf vrijwel volledig gericht op defensie. Scania leverde vrachtwagens aan de Zweedse strijdkrachten, evenals militaire voertuigen voor bepaalde toepassingen, waaronder tanks, gepantserde personeelsvoertuigen en vierwielaangedreven offroad-vrachtwagens.
1944: SKP m/42 pantserpersoneelsvoertuig
In 1943 tekenden Scania en de Zweedse legeradministratie een contract voor 300 chassis voor een gepantserd terreinvoertuig genaamd SKP m/42. In wezen was het een vrachtwagen met platte laadbak en vierwielaandrijving voor rijden buiten de weg, met een aangebrachte gepantserde carrosserie om troepen tijdens transport te beschermen.
De langlevende SKP m/42 heeft zijn waarde vele malen bewezen door de jaren heen. Het werd meerdere malen gemoderniseerd en bleef tot begin jaren 2000 in dienst bij de Zweedse strijdkrachten, waarmee het meer dan 60 jaar dienst deed. Het voertuig werd ingezet door Zweedse VN-troepen tijdens de Congocrisis (1961–1964) en door de VN-vredesmacht in Cyprus in 1964.
1944: SAV m/43 aanvalsartillerievoertuig
De aanvalsartillerievoertuigen werden tussen 1944 en 1947 geproduceerd, gebaseerd op het chassis van de Stridsvagn m/41. De bemanning bestond uit vier personen. De SAV bleef tot ver in de jaren zeventig onderdeel van de oorlogsorganisatie van het Zweedse leger.
1954: De L71 Regent
In de naoorlogse periode werd de L71 Regent geïntroduceerd, een vrachtwagen die een vaste waarde werd in zowel civiele als militaire toepassingen. De L71 Regent was de eerste in een nieuwe generatie vrachtwagens die inspeelden op de groeiende vraag naar voertuigen met een hoger laadvermogen; dankzij zijn betrouwbaarheid en prestaties vestigde Scania zijn reputatie in de markt voor zware voertuigen.
1960-1962: LA82 "Miereneter"
Officieel aangeduid als LA82, kreeg het voertuig van de soldaten de bijnaam "Miereneter" vanwege zijn lange motorkap. Scania leverde 440 LA82-vrachtwagens aan de Zweedse defensie. Deze 6x6 vrachtwagens met aandrijving op alle wielen waren uitgerust met 10-liter turbomotoren die 200 tot 220 pk leverden en waren primair ontworpen om 10-ton houwitsers in ruw terrein te trekken, terwijl ze tot 5 ton vracht op hun laadbak konden vervoeren. Tijdens de jaren 1980 werden veel van deze voertuigen omgebouwd tot brugdragers, en ze bleven in dienst tot begin jaren 2000.
1969: Fusie met de toonaangevende defensiegroep Saab
Scania-Vabis fuseerde met Saab, het toonaangevende Zweedse luchtvaart-, defensie- en autobedrijf, om een nieuwe entiteit te vormen: Saab-Scania. De nauwe relatie tussen de twee bedrijven stimuleerde unieke expertise op het gebied van defensiegerelateerde oplossingen. Saab was destijds – net als nu – de leverancier van gevechtsvliegtuigen voor de Zweedse luchtmacht, met legendarische gevechtsvliegtuigen als Draken (“De Draak”), Viggen en de huidige Gripen (“De Griffioen”). Deze expertise bleef bij Scania behouden nadat het bedrijf medio 1990 onafhankelijk werd, wat de weg vrijmaakte voor talrijke succesvolle samenwerkingen met Saab in de daaropvolgende jaren, waaronder motoren voor de CB90-gevechtsboot en voor onderzeeërs van Saab.
1975: Iconische terreinwagens
De SBA111 en SBAT111S van Scania, die bij de Zweedse Defensie bekend staan als respectievelijk Terrängbil 30 en 40, werden geïntroduceerd in de midden jaren zeventig. Deze vrachtwagens met aandrijving op alle wielen stonden bekend om hun uitzonderlijke offroadkwaliteiten; ze konden hellingen tot 60 procent en zijsloepen van 40 procent aan met volle lading.
De SBA111 beschikte over een 6-cilinder dieselmotor, terwijl de SBAT111S was uitgerust met een turbo-versie voor het slepen van zwaar geschut. Beide modellen zijn ontworpen met een automatische transmissie, waardoor ze bijzonder eenvoudig te bedienen zijn voor dienstplichtige bestuurders. Hoge onderhoudsvriendelijkheid, het ruime gebruik van standaardcomponenten uit civiele vrachtwagens volgens het Scania-modulaire systeem, en lage onderhoudskosten waren eveneens prioriteiten bij hun ontwikkeling.
In de loop der jaren werden verschillende gespecialiseerde varianten geproduceerd, waaronder sneeuwruim- en reddingsvoertuigen voor de Zweedse luchtmacht. Na 50 jaar is de SBA/SBAT111 nog steeds in dienst en is het een schoolvoorbeeld van een offroad militair voertuig.
1981: Nieuwe bestellingen van de Zweedse Defensie
Dit jaar introduceerde Scania de 2-serie (de GPRT-reeks), de eerste volledig modulaire productlijn van het bedrijf. De 2-serie maakte nieuwe orders voor defensietoepassingen mogelijk, waaronder reddingsvrachtwagens met aandrijving op alle wielen en sneeuwruimvrachtwagens voor de Zweedse luchtmacht, evenals raketartillerievrachtwagens voor de Zweedse luchtverdediging. De orders omvatten ook 19 T143-vrachtwagens (waarbij de T staat voor een model met 'torpedo'-motorkap) voor de Zweedse Defensie. Deze zware transportvrachtwagens werden gebruikt voor het transport van tanks, waarbij de bemanning in de crew-cabine van de vrachtwagen werd ondergebracht. Ook werden V8-aangedreven vrachtwagens met de conventionele R-cabine in crew-cabineconfiguratie geleverd. In totaal leverde Scania in de jaren tachtig ongeveer 950 voertuigen voor defensiedoeleinden.
1986: Eerste NAVO-opdracht
In 1986 werd Noorwegen het eerste NAVO-land dat Scania vrachtwagens bestelde. Het contract omvatte 1.600 terreinvoertuigen in negen verschillende configuraties van Scania’s 3-serie, die later, in 1988, werd geïntroduceerd. In de daaropvolgende jaren volgden verdere bestellingen van andere NAVO-landen.
1989: Gevechtsboot 90 (CB90)
De Combat Boat 90 (CB90) van Dockstavarvet in Zweden, onderdeel van de Saab Group, is wereldwijd in meer dan 250 exemplaren geproduceerd sinds de introductie in 1989. De nieuwste versie, de CB90 NG, wordt aangedreven door twee Scania V8 dieselmotoren die elk 900 pk leveren.
Jaren 90: Gevechtsvoertuig 90 (CV90)
Ontwikkeld door BAE Systems Hägglunds in samenwerking met de Zweedse strijdkrachten en grote subleveranciers zoals Scania, is de CV90 een rupsvoertuig voor infanterie dat halverwege de jaren negentig in dienst kwam. De V8-dieselmotor van Scania heeft de CV90 vanaf het begin het benodigde vermogen en de betrouwbaarheid geboden. Het nieuwste model, Mk IV, is uitgerust met een 16-liter V8. Tot nu toe zijn er meer dan 1.300 exemplaren geproduceerd, waaronder 50 die door Zweden aan Oekraïne zijn gedoneerd.
Jaren 2000: Baanbrekende levering aan de Nederlandse Defensie
Begin jaren 2000 haalde Scania een baanbrekende order binnen van de Nederlandse defensieautoriteiten: meer dan 500 transportvoertuigen met vierwielaandrijving voor het verwerken van standaardcontainers. Dankzij het modulaire systeem van Scania en grondige testen was het bedrijf het enige op Eurosatory in Parijs dat een 8x8 container-vrachtwagen met haakarmafzetsysteem presenteerde zonder speciale hydraulische oplossingen. De innovatie trok de aandacht van de defensiesector en stelde een nieuwe standaard voor toekomstige defensieopdrachten in heel Europa in.
Jaren 2000: Grote leveringen aan de Franse Defensie
In 2000 werd Scania de eerste buitenlandse leverancier van voertuigen aan de Franse Defensie. De eerste levering bestond uit twaalf Scania T144 CA6x4-vrachtwagens, trekkermodellen met motorkap die waren ontworpen voor gebruik op bouwplaatsen en eerder aan de Zweedse strijdkrachten waren geleverd.
Er volgden extra leveringen aan de Franse strijdkrachten, waaronder grote bestellingen voor Scania 8x8 wissellaadbakvrachtwagens met aandrijving op alle wielen (555 stuks) en 300 drieassige tankvrachtwagens met aandrijving op alle wielen.
2010s: Scania CaRaPACE benzinetanker vrachtwagen
De Scania CaRaPACE (Camion Ravitailleur Pétrolier de l’Avant à Capacité Étendue), een gespecialiseerde gepantserde brandstoftankwagen met 8x6-wielaandrijving, werd in 2013 in gebruik genomen door het Franse leger. Ontworpen voor operaties in vijandige omgevingen, is de CaRaPACE ingezet in conflictgebieden, waar hij essentiële brandstofvoorziening en logistieke steun biedt onder zware omstandigheden. In 2020 bleek het geavanceerde pantser effectief en beschermde het de bemanning tijdens een aanval in Mali.
2017: Grootste defensieorder ooit:
Scania won de openbare aanbesteding in Nederland – een initiatief van het Nederlandse Ministerie van Defensie om het nationale wagenpark van militaire wielvoertuigen te vervangen en te moderniseren. Het contract, dat een initiële bestelling van 2.037 voertuigen omvatte, werd tot nu toe de grootste enkele bestelling van Scania. Het volledige optionele volume werd later aangeschaft, waardoor de totale levering op meer dan 3.000 voertuigen kwam en een uniek 10-jarig hybride reparatie- en onderhoudscontract werd geactiveerd en van start kon gaan. Deze samenwerking kan voor nog vijf of tien jaar worden verlengd.
Deze voertuigen voegen zich bij een bestaand wagenpark van 555 Scanias die in 2005 en 2006 zijn geleverd, waarvan allemaal verwacht wordt dat ze het komende decennium operationeel blijven en ondersteund zullen worden door de dienst van Scania.
Een groot deel van het contract – publiekelijk bekend als "Gryphus", als eerbetoon aan het griffioenlogo van Scania en het Nederlandse wapen met leeuwen – bestaat uit ongeveer 2.500 vierassige, met aandrijving op alle wielen gespecialiseerde vrachtwagens, met een uniek kenmerk: voor operaties in conflictgebieden kunnen ze worden uitgerust met een gepantserde cabine. Indien nodig kunnen deze zware cabines eenvoudig de standaardcabines vervangen dankzij een ingenieus wisselcabinesysteem.
De overige voertuigen zijn geconfigureerd als twee- en drieassige varianten met een gemeenschappelijke aandrijflijn en bestuurdersinterfaces, waardoor de logistieke voetafdruk bij inzet aanzienlijk wordt verminderd en de uitwisselbaarheid van gekwalificeerde operators en onderhoudsmedewerkers wordt verbeterd. Al met al toont dit de unieke veelzijdigheid en voordelen van Scania's modulaire platform.
2017: Denemarken bestelt 800 vrachtwagens:
Na meerdere jaren van overleg, waaronder competitieve veldtesten, heeft de Afdeling Acquisitie en Logistiek van het Deense Ministerie van Defensie in 2017, na een openbaar aanbestedingsproces, Scania opdracht gegeven om circa 800 vrachtwagens te leveren onder een contract dat naar verwachting wordt afgerond in 2026.
De levering omvat een breed scala van meer dan 60 verschillende configuraties van hooggespecialiseerde voertuigen, variërend van brandweerwagens en militaire terreinvoertuigen tot civiele voertuigen zoals brandstoftankwagens voor de Deense marine en luchtmacht. De uitvoering omvat ook technische training en de upgrade van de interne werkplaatsen van de Deense defensie met speciaal gereedschap en uitrusting. Het voldoen aan deze gedetailleerde specificaties – vaak met korte levertijden – was opnieuw een bewijs van de flexibiliteit die mogelijk werd gemaakt door het modulaire systeem van Scania.
2024: Baltische defensieovereenkomst
Scania kreeg een opdracht om de historische modernisering van de Estse strijdkrachten te ondersteunen. De leveringen van de eerste 265 voertuigen begonnen in de zomer van 2024, onder een overeenkomst met Estland en Letland ter waarde van € 437 miljoen.
De overeenkomst heeft als doel Estland en Letland zeven jaar lang met defensievoertuigen uit te rusten, ingegeven door de verhoogde veiligheidssituatie in Europa. De leveringen omvatten voertuigen voor vracht- en defensie-eenheidstransport, zoals tractoren, platformtrucks en vrachtwagens uitgerust met kranen en haakliften.
2025: Grootste defensieorder van de Zweedse strijdkrachten in de moderne tijd
Scania Zweden ontving de grootste order van het Zweedse Defensie Materieel Agentschap (FMV) in de moderne tijd. De order omvat 475 zware voertuigen, met een optie voor nog eens 375 stuks – voertuigen die een centrale rol zullen spelen bij het versterken van de logistieke capaciteit en de algehele defensiecapaciteit van de Zweedse krijgsmacht.
Volgens het contract zal Scania de komende jaren drie vrachtwagenvarianten leveren: vrachtwagen met gesloten opbouw, dieplader en vrachtwagen met haakarmafzetsysteem. Deze voertuigen zullen door Zweedse militaire eenheden worden gebruikt voor het transport van goederen, voertuigen en andere essentiële uitrusting. Dit markeert het grootste contract dat Scania Zweden sinds de jaren tachtig van FMV heeft ontvangen. De leveringen staan gepland tussen 2025 en 2027.